Αναλυτικό πλάνο ή πλάνο πολλαπλών επιλογών;

Αναλυτικό πλάνο ή πλάνο πολλαπλών επιλογών;

Αναλυτικό πλάνο ή πλάνο πολλαπλών επιλογών;

Μόλις έχεις εκπονήσει το τέλειο πλάνο. Θερμίδες, μακροθρεπτικά, ομάδες τροφίμων... όλα σε απόλυτη ισορροπία.

Τρεις μέρες μετά, ο διαιτώμενος που έλαβε το πλάνο βρίσκεται εκτάκτως εκτός σπιτιού. Όμως η μόνη διαθέσιμη επιλογή που έχει είναι... μία καντίνα. Και τότε συμβαίνει το απολύτως προβλέψιμο – αντί να αυτοσχεδιάσει εντός του πλαισίου του πλάνου του, βγαίνει εντελώς από αυτό, γιατί πολύ απλά το πλάνο δεν είχε προβλέψει μία τέτοια κατάσταση.

Τι θα γινόταν άραγε αν ο διαιτώμενος είχε στα χέρια του ένα ευέλικτο πλάνο, σύμφωνα με το οποίο θα μπορούσε να φάει κάτι απ' έξω χωρίς να βγει εκτός προγράμματος;

Η δομή κερδίζει βραχυπρόθεσμα

Η βιβλιογραφία της συμπεριφορικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας είναι σαφής – όσο πιο δομημένος είναι ο έλεγχος της ενεργειακής πρόσληψης, τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα κατά τους πρώτους μήνες.

Τα δομημένα πλάνα γευμάτων με συγκεκριμένα τρόφιμα και λίστες αγορών, υπερτερούν έναντι της γενικής καθοδήγησης και ο λόγος είναι απλός – μειώνουν τον αριθμό των αποφάσεων που πρέπει να πάρει ο διαιτώμενος μόνος του.

Στο τέλος κερδίζει η ευελιξία

Ο εξέχων Γερμανός καθηγητής Διατροφικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας Υγείας, Joachim Westenhöfer, διαχώρισε τον γνωστικό περιορισμό σε δύο τύπους – άκαμπτο και ευέλικτο έλεγχο.

ΑΚΑΜΠΤΟΣ

Λογική του «όλα ή τίποτα» με τρόφιμα που επιτρέπονται και τρόφιμα που απαγορεύονται. Εδώ, μία απόκλιση ισοδυναμεί με αποτυχία που συχνά συνδέεται με υπερφαγικά επεισόδια, αντισταθμιστικές συμπεριφορές και πρώιμη εγκατάλειψη.

ΕΥΕΛΙΚΤΟΣ

Προσαρμογή χωρίς ενοχή. Ο διαιτώμενος κάνει επιλογές μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Συνδέεται με υψηλότερη αυτορρύθμιση, λιγότερη αναστολή, λιγότερα επεισόδια υπερφαγίας και καλύτερη μακροπρόθεσμη διατήρηση.

Πότε δουλεύει καλύτερα το αναλυτικό πλάνο

  • Στις πρώτες εβδομάδες, όσο ο διαιτώμενος μαθαίνει μερίδες και συνδυασμούς τροφίμων
  • Όταν ζητά ρητά να μη χρειάζεται να σκέφτεται – ίσως και ο βασικός λόγος που σε εμπιστεύθηκε εξαρχής
  • Σε στενά κλινικά πλαίσια όπου η απόκλιση έχει συνέπειες: νεφρική νόσος, σακχαρώδης διαβήτης με ινσουλίνη κ.ο.κ.
  • Όταν η καθημερινότητά του είναι προβλέψιμη και μαγειρεύει σπίτι

Πότε ένα πλάνο πολλαπλών επιλογών είναι προτιμότερο

  • Όταν έχει ολοκληρωθεί η αρχική φάση της διατροφικής εκπαίδευσης
  • Σε ακανόνιστο πρόγραμμα – βάρδιες, ταξίδια, γεύματα εκτός σπιτιού
  • Όταν βλέπεις σημάδια άκαμπτου ελέγχου
  • Στη φάση της συντήρησης όπου ο στόχος είναι η αυτονομία και η διατήρηση του αποτελέσματος
  • Όταν ο ίδιος σου λέει ότι βαρέθηκε τα ίδια – η πλήξη είναι πρόδρομος της εγκατάλειψης

Ο διαιτώμενος που απλώς εκτελεί τις οδηγίες που του δίνονται, τα καταφέρνει καλύτερα όσο υπάρχει τακτική επίβλεψη. Όμως ο διαιτώμενος που μαθαίνει να επιλέγει, αποκτά ευρύτερη διατροφική εκπαίδευση.

Σε διαιτώμενους με ιστορικό ή ενδείξεις διαταραγμένης διατροφικής συμπεριφοράς, οι πολλές επιλογές μπορούν να λειτουργήσουν αντίστροφα – αντί για ελευθερία, συχνά γίνονται πεδίο για ατέλειωτους υπολογισμούς και ενοχές. Εκεί η δομή δεν αποτελεί περιορισμό για τον διαιτώμενο, αλλά ανακούφιση.

Πέντε πρακτικοί κανόνες για ένα σωστό πλάνο πολλαπλών επιλογών

  1. Κράτα τα ενδιάμεσα γεύματα ισοθερμιδικά. Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι.
  2. Δημιούργησε ζεύγη κυρίως γευμάτων. Η ημερήσια ισορροπία είναι καλό να σχεδιάζεται ημερήσια, όχι ανά γεύμα.
  3. Βάλε όρια συχνότητας όπου χρειάζεται (π.χ. κόκκινο κρέας)
  4. Μην ξεπερνάς τις 5-7 επιλογές ανά ομάδα. Περισσότερες επιλογές δε δίνουν περισσότερη ελευθερία· παραλύουν τον διαιτώμενο και αφαιρούν από εσένα τη δυνατότητα ευελιξίας σε κάθε επόμενη συνεδρία σου.
  5. Ρώτα ποια γεύματα προτιμήθηκαν. Πρόκειται για δωρεάν πληροφορία που, εκτός από τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου, θα βοηθήσει και εσένα.

Επίλογος

Ένα πλάνο πολλαπλών επιλογών δεν είναι καλύτερο ή χειρότερο από ένα αναλυτικό πλάνο. Είναι απλώς ένα επιπλέον εργαλείο στα χέρια σου, για ανθρώπους με διαφορετικές ανάγκες και σε διαφορετική φάση της ζωής τους.

Ένα διαιτολογικό λογισμικό πρέπει να σου επιτρέπει να διαμορφώνεις τη στρατηγική σου ανάλογα με την περίσταση και χωρίς να πρέπει να ξαναχτίσεις το πλάνο σου από την αρχή.

Ένα διαιτολογικό λογισμικό πρέπει να υπολογίζει τα πάντα με ακρίβεια, αλλά ταυτόχρονα να σου επιτρέπει να διαμορφώνεις τη στρατηγική σου ανάλογα με την περίσταση, χωρίς οι υπολογισμοί σου να καθίστανται... διακοσμητικοί.

Ένα πλάνο, πολλαπλές επιλογές

Με το Nutrition Hero™ χτίζεις το εβδομαδιαίο πλάνο σου μία φορά και το εξάγεις είτε ως αναλυτικό πλάνο είτε ως πλάνο πολλαπλών επιλογών ανάλογα με τις τρέχουσες ανάγκες.

Κατέβασε το demo

Οι αναφορές στον άκαμπτο και ευέλικτο γνωστικό περιορισμό βασίζονται στους Westenhöfer (1991), Appetite 16, 45-55 και Westenhöfer, Stunkard & Pudel (1999), International Journal of Eating Disorders 26, 53-64, καθώς και στη μετέπειτα βιβλιογραφία της διατροφικής συμπεριφοράς. Οι αναφορές στη δομή και τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα προέρχονται από τη βιβλιογραφία της συμπεριφορικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.